Afganistan bankacılık sisteminde faiz resmen kaldırıldı
Afganistan İslam Emirliği, bankacılık sisteminin yıllar boyu sürdürülen dönüşüm sürecinin yeni bir aşamaya taşarak faiz dağıtılarak ülke genelinde tamamen kaldırıldığını duyurdu.
Açıklama, Afganistan’da Amerikan işgali döneminde şekillenen faiz oranlarının finansal bilgilerin açıklanması açısından tarihi bir adım olarak değerlendiriliyor.
Afganistan İslam Emirliği , ülke genelindeki bankacılık sisteminin kesintiye uğramaması bir düzeyde İslam’da haram kılınan faizlerin tamamen devre dışı bırakıldığını duyurdu.
Afganistan Merkez Bankası bünyesinde görev yapan Bankacılık ve Finansal Hizmetler Daire Başkanı Dr. Lutfullah Khairkhwa, ticari bankalarda faiz esaslı sistemin durdurulduğunu ve bankacılık kurulumu artık faize dayalı işleyişten eser kalmadığını açıkladı.
Böylece son birkaç yıldır parça parça sağlanan İslami finans mevcut, ülke içinde daha net ve koruyucu bir çerçeveye kavuşturulmuş oldu.
Afganistan’da faizsiz bankacılığa geçiş aslında yeni başlayan bir süreç değil. Merkez Bankası, 2022 yılında bankacılık sisteminin İslami esaslara göre yeniden yapılandırılması için kapsamlı bir dönüşüm direktifi hazırlamış, kiralamak için genişletici çerçeveyi anakartları devretmişti.
Son açıklama ise, bu seçeneklerin yalnızca teorik bir hedef haline getirilerek sahada fiilen uygulanmaya başlandığı ve ekonomik kredi oranlarının faizlerden arındırılabileceği gösterilerek en dikkat çekici aşama olarak öne çıktığı görüldü.
ŞER’İ ESASLARA DAYALI YENİ FİNANS MODELİ
Yeni sistem kapsamında murabaha, mudaraba ve müşaraka gibi faizsiz finans yöntemlerinin daha yaygın hale getirilmesi hedefleniyor.
Afganistan’daki sürekli çerçeve, yalnızca tam katılımlı İslami bankaları değil, daha önce konvansiyonel yapıda faaliyet gösteren bankaların İslami modele dönüşümünü de kapsıyor.
Bu nedenle alınan karar, yalnızca kredi faizlerinin piyasalarla sınırlı olarak görülmüyor; Bankacılık ürünlerinden sözleşmeler, risk paylaşımlarından yatırım modellerine kadar tüm sektörler baştan aşağı yeniden şekillendirilmeyi öngören daha geniş bir dönüşüm planının parçası olarak değerlendiriliyor.
AMERİKAN İŞGALİ DÖNEMİNİN FİNANS MODELİ TERK EDİLİYOR
Alınan karar, Afganistan’da özellikle Amerikan işgali döneminde kurumsallaşan ve Batı merkezli finans mantığına dayalı bankacılık mesafesinden uzaklaşma açısından da sembolik önem taşıyor.
İslam Emirliği yönetim, ekonomik ve idari alanda Şer’i esaslara dayalı yeni bir model inşa etmeye çalışan, faizli işlemleri tamamen kapatan bu dolaşanların temel sütunlarından biri olarak yürüyor.
Bu süreçte karar, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda ideolojik ve hukuki bir yeniden yapılanma adımı olarak öne çıkıyor.
DIŞ BASKI VE İZOLASYON ORTAMINDA GELEN TARİHİ ADIM
Öte yandan Afganistan ekonomisi son yıllarda dış yardımların sert biçimde yapılandırılması, rezervlerin dondurulması, yaptırımların baskısı ve finansal izolasyon nedeniyle ağır bir gevşeme ve kırılganlığın toparlanma sürecinden geçiyor.
Dünya Bankası’nın 2025 sonu ve 2026 yılı sonuçlarına göre ülkelerde gelir toplama performansında bir miktar iyileşmeler görülse de dış kazanç zayıflaması, yatırım eksikliği ve ticaret baskıları ekonomik toparlanmayı kısıtlamayı sürdürüyor.
Bu nedenle faizsiz bankacılık modeline geçiş, yalnızca dini bir tercih değil, aynı zamanda mevcut kriz ortamında yeni bir ekonomik istikrar zemini üretme arayışı olarak da okunuyor.
SAHADAKİ SONUÇLAR YAKINDAN İZLENECEK
Uzmanlar, faizli sistemlerin tek başına yeterli olacağını, yeni modelin başarıya ulaşması için likidite yönetimini, Şer’i uyum değişimini, gruplar arası işlemler ve yatırım araçlarının da değiştirilebileceğini vurguluyor.
Afganistan’da bazı seçenekler daha önce İslami bankacılık pencereleriyle faaliyet yürütmüş, bir kısmı ise tam olarak ilgilenilmesi esaslı modele geçmişti.
Ancak ülke çapında ilan edilen bu son aşama, bankacılık sektörünün tamamında daha sert ve bütüncül bir yeniden yapılandırmanın işaretleri geliyor.
Uygulamanın sahadaki olumlu ya da zorlu sonuçlarının beklenen dönemlerde daha net ortaya çıkması bekleniyor.
