SPK’dan yatırım fonlarında yoğunlaşma ve manipülasyon riskine yeni düzenleme
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarına ilişkin rehberde yaptığı değişikliklerle özellikle serbest fonların portföy ve yönetim yapılarına yönelik yeni sınırlar getirdi.
Düzenlemeyle fonlarda aşırı yoğunlaşmanın azaltılması, risklerin daha etkin yönetilmesi, kurumsal gözetimin güçlendirilmesi ve fiyat oluşumunun daha sağlıklı bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
SPK tarafından geçen hafta güncellenen yatırım fonları rehberi kapsamında serbest fonlara ilişkin portföy sınırlamaları yeniden belirlenirken, portföy yönetim şirketlerinin organizasyon yapıları ve sermaye yeterliliklerine yönelik de yeni yükümlülükler getirildi.
Yeni düzenlemeyle birlikte bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilecek serbest fonların, özel fonlar da dahil olmak üzere, sayısının istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşmaması kararlaştırıldı. Bir şirketin kurduğu serbest fon sayısı da portföy yöneticisi sayısıyla sınırlandırıldı.
Mevcut portföy yönetim şirketlerinin yeni düzenlemeye uyum sağlaması için 30 Haziran 2029 tarihine kadar süre tanınırken, serbest fonların yönettiği portföyler içerisindeki payı yüzde 50’yi aşan şirketlere sermaye artırımı yükümlülüğü getirildi.
Fon portföylerinde yoğunlaşmanın azaltılması hedefleniyor
Düzenlemenin önemli başlıklarından birini serbest fonların belirli sermaye piyasası araçlarında aşırı yoğunlaşmasını önlemeye yönelik sınırlamalar oluşturuyor.
Buna göre bir serbest fonun, fon portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplam değeri, fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşamayacak.
Ayrıca serbest fonların belirli ihraççıların paylarında gerçekleştirebileceği yatırımlara da fiili dolaşım oranına bağlı kademeli sınırlar getirildi.
Fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 25’in altında olan şirketlerde bu oran yüzde 8, yüzde 25-50 arasında olan şirketlerde yüzde 6, yüzde 50-75 arasında olan şirketlerde yüzde 4 ve yüzde 75’in üzerinde olan şirketlerde ise yüzde 2 ile sınırlandırıldı.
Yeni düzenlemeyle aynı zamanda bir portföy yöneticisinin serbest fonlar dahil olmak üzere en fazla 7 fon yönetebilmesine karar verildi.
SPK’nın söz konusu adımlarla özellikle belirli hisselerde yüksek miktarda pozisyon oluşturulmasının ve bu pozisyonların piyasa fiyatları üzerindeki olası etkilerinin sınırlandırılmasını amaçladığı değerlendiriliyor.
Para piyasası fonlarında kira sertifikalarına yer verilecek
Düzenlemenin katılım finans açısından dikkat çeken başlıklarından biri ise para piyasası fonlarının portföy yapısına ilişkin getirilen yeni zorunluluk oldu.
Buna göre para piyasası fonlarının portföylerinin asgari yüzde 10’u devlet iç borçlanma senetleri veya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen kira sertifikalarında değerlendirilecek.
Bu düzenlemeyle birlikte kira sertifikaları, para piyasası fonlarının portföylerinde belirli bir ağırlıkla yer alabilecek sermaye piyasası araçlarından biri haline geliyor. Böylece kamu tarafından ihraç edilen kira sertifikalarının yatırım fonları içerisindeki kullanım alanının da genişlemesi bekleniyor.
Katılım finans piyasası açısından bakıldığında düzenleme, kira sertifikalarının yalnızca doğrudan yatırım aracı olarak değil, yatırım fonlarının portföylerinde de kullanılabilmesine yönelik önemli bir alan oluşturuyor.
Likiditesi yüksek paylara yönelim olabilir
A1 Capital Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdür Yardımcısı Üzeyir Doğan, düzenlemenin özellikle serbest fonlarda pozisyon yoğunlaşması, likidite ve finansman imkanlarını ön plana çıkardığını belirtti.
Doğan, yoğunlaşmış portföylerden daha dağınık portföy yapılarına geçişin başta BIST 30 hisseleri olmak üzere likiditesi yüksek paylara yönelik bir akış oluşturabileceğini ifade etti.
Mevcut pozisyonların belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak ayarlanacak olması nedeniyle düzenlemenin piyasa üzerindeki etkisinin tek seferde değil, önümüzdeki aylara yayılarak ortaya çıkabileceği değerlendiriliyor.
Bu süreçte portföy yönetim şirketlerinin sermaye ve insan kaynağı tarafındaki uyum çalışmalarıyla birlikte sektörde konsolidasyon ve sadeleşme yaşanabileceği öngörülüyor.
“Piyasanın normalleşmesine katkı sağlayabilir”
Ata Yatırım Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş ise düzenlemenin uzun süredir beklendiğini belirterek, yeni kuralların piyasadaki bazı fiyatlama sorunlarının giderilmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Demirtaş, özellikle bazı paylarda oluşan yoğunlaşma ve fiyat hareketlerinin piyasa açısından rahatsızlık oluşturduğunu belirterek, serbest fonlara yönelik yeni uygulamaların piyasanın normalleşmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.
Bununla birlikte serbest fonların sermaye piyasalarının önemli unsurlarından biri olduğuna dikkat çeken Demirtaş, düzenlemelerin aşırı sıkılaştırılmasının fonların işlevini zayıflatabileceği konusunda da uyarıda bulundu.
Serbest fonların portföy şeffaflığı artacak
Düzenlemeyle yatırımcıların serbest fonların portföylerini daha yakından takip edebilmesinin de önü açılıyor.
Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda (TEFAS) işlem gören serbest fonların artık haftalık portföy dağılım raporu açıklaması öngörülüyor. Söz konusu raporların ilgili haftayı takip eden 3 iş günü içerisinde Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlanması planlanıyor.
Böylece yatırımcıların serbest fonların hangi varlıklara ve hangi ağırlıklarla yatırım yaptığını daha güncel şekilde takip edebilmesi mümkün olacak.
Katılım finans açısından yeni düzenlemenin önemi
SPK’nın yatırım fonlarına yönelik yeni düzenlemesi, özellikle kira sertifikalarının fon portföylerindeki kullanım alanı açısından katılım finans piyasası bakımından dikkat çekiyor.
Kamu tarafından ihraç edilen kira sertifikalarının para piyasası fonlarının portföylerinde asgari yüzde 10 oranında yer almasının öngörülmesi, kira sertifikalarının sermaye piyasalarındaki yatırımcı tabanının genişlemesine katkı sağlayabilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Öte yandan düzenlemenin fonlarda yoğunlaşma riskini azaltmaya, portföy çeşitlendirmesini güçlendirmeye ve yatırımcıların fonların varlık dağılımlarına ilişkin bilgiye daha hızlı ulaşmasına yönelik adımları da sermaye piyasalarının şeffaflığı ve kurumsal yapısı açısından önem taşıyor.
Yeni kuralların uygulamaya geçmesiyle birlikte serbest fonların yatırım stratejilerinde ve portföy dağılımlarında değişiklikler yaşanması beklenirken, kira sertifikalarının da özellikle fonlar üzerinden sermaye piyasalarındaki görünürlüğünün artması bekleniyor.
