SPK’dan yatırım fonlarına ilişkin kapsamlı düzenlemeler

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarının işleyişi ve portföy yönetim şirketlerinin faaliyetlerine ilişkin önemli değişiklikler yaptı.

28 Ağustos 2026 tarihli Kurul kararıyla Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de kapsamlı değişikliklere gidilirken, katılım finans açısından özellikle murabaha işlemlerine ilişkin yeni düzenleme dikkat çekti.

SPK tarafından yapılan düzenlemeyle serbest fonlar ve diğer yatırım fonlarının portföy yönetimine ilişkin bazı kurallar yeniden belirlenirken, portföy yönetim şirketlerinin sermaye yeterliliği ve serbest fon sayılarına ilişkin de yeni esaslar getirildi.

Murabaha işlemleri yatırım fonu rehberine girdi

Düzenlemenin katılım finans açısından en önemli başlıklarından biri, murabaha ve ters murabaha işlemlerinin yatırım fonu portföylerine dahil edilmesine ilişkin esasların açıkça belirlenmesi oldu.

Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’e eklenen 4.2.10 maddesiyle, fonların, serbest fonlar da dahil olmak üzere, murabaha işlemlerine yatırım yapabilmesinin çerçevesi belirlendi.

Buna göre fonlar tarafından gerçekleştirilecek murabaha işlemleri, Fon Tebliği ve Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de fon türüne bağlı olarak belirlenen katılma hesabı ve vadeli mevduata ilişkin yatırım sınırlamalarına uygun olmak kaydıyla fon portföylerine dahil edilebilecek.

Ters murabaha işlemleri ise Fon Tebliği’nin 21. maddesinde yer alan azami yüzde 10’luk borçlanma işlem sınırının hesaplanmasında dikkate alınacak.

Serbest fonlarda söz konusu sınırlamanın kontrolü fon portföy değeri üzerinden yapılacak.

Düzenlemede ayrıca murabaha işlemlerine yalnızca fon portföyüne dahil edilebilecek varlıkların konu edilebileceği hükme bağlandı. Bu işlemlere ilişkin KAP’ta yapılması gereken açıklamalarda ise mevcut murabaha düzenlemelerinin kıyasen uygulanması öngörüldü.

Bu düzenleme, murabahanın yatırım fonlarının portföy yönetiminde kullanılmasına ilişkin uygulamanın daha açık bir mevzuat çerçevesine kavuşması açısından katılım finans piyasası için önemli bir adım niteliğinde.

Serbest fon sayısına portföy yöneticisi sınırı

SPK’nın yeni düzenlemesiyle portföy yönetim şirketlerinin kurabileceği veya ihraç edebileceği serbest fon sayısına da sınır getirildi.

Buna göre portföy yönetim şirketlerinin ihraç edebileceği serbest fon sayısı, şirket bünyesinde istihdam edilen portföy yöneticisi sayısıyla ilişkilendirilecek. Düzenleme kapsamında özel fonlar da söz konusu sınırlamaya dahil edildi.

Hali hazırda belirlenen sınırın üzerinde serbest fonu bulunan portföy yönetim şirketlerine ise yeni yapıya uyum sağlamaları için 30 Haziran 2029 tarihine kadar süre tanındı.

Portföy yönetim şirketlerinin sermaye şartı yükseltildi

SPK ayrıca portföy yönetim şirketlerinin kuruluş ve sermaye yeterliliğine ilişkin parasal tutarları da yeniden belirledi.

2027 yılından itibaren geçerli olmak üzere başlangıç sermayesi ve asgari ödenmiş sermaye tutarı;

• Geniş yetkili portföy yönetim şirketleri için 500 milyon TL,
  
• Faaliyetleri sınırlı portföy yönetim şirketleri için 250 milyon TL
  

olarak uygulanacak.

Düzenlemenin, portföy yönetim şirketlerinin mali yapılarının güçlendirilmesi ve üstlendikleri faaliyetlerin gerektirdiği sermaye yeterliliğinin artırılması amacı taşıdığı görülüyor.

Borsa dışı pay satışlarına yeni sınırlar

SPK’nın düzenlemesinde şirket ortaklarının gerçekleştirebileceği bazı pay satışlarına ilişkin de yeni kurallar getirildi.

Buna göre herhangi bir 12 aylık dönemde, fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50’nin üzerinde olan şirketlerde sermayeyi temsil eden payların veya oy haklarının yüzde 2’sinden fazlası, fiili dolaşım oranı yüzde 50 ve altında olan şirketlerde ise yüzde 4’ünden fazlası, belirlenen yöntemlerle Borsa dışında satılamayacak.

Kapsama özel emir, Borsa İstanbul Toptan Satışlar Pazarı işlemleri ile virman ve devir yoluyla gerçekleştirilen satışlar da dahil edildi.

Belirlenen oranların üzerinde pay devredilmek istenmesi halinde ise işlem öncesinde pay satış bilgi formu hazırlanması ve Kurulun onayına sunulması gerekecek.

Kurul tarafından onaylanmış pay satış bilgi formu bulunmadan söz konusu payların Borsa’da özel emre veya Toptan Satışlar Pazarı işlemlerine konu edilmesi, devredilmesi veya virman yapılması mümkün olmayacak.

Bu işlemlerden doğan sorumluluk ise payı devreden ortak ile devir işlemine aracılık eden yatırım kuruluşlarına ait olacak.

Ayrıca 29 Ağustos 2026’dan önce Borsa dışında gerçekleştirilen satışlar, 12 aylık dönem içerisinde yapılabilecek satış oranlarının hesaplanmasına dahil edilmeyecek.

Katılım fonları açısından dikkat çeken gelişme

SPK’nın düzenlemesi, genel olarak yatırım fonlarının portföy yönetimi, risk kontrolü ve piyasa işleyişine ilişkin kuralları yeniden şekillendirirken, murabaha işlemlerinin yatırım fonu mevzuatında açık biçimde tanımlanması katılım finans açısından öne çıkan başlık oldu.

Yeni çerçevenin, katılım esaslı yatırım fonlarının geleneksel yatırım araçlarının yanı sıra murabaha gibi katılım finans araçlarını portföylerinde daha sistematik şekilde kullanabilmesine ilişkin hukuki ve operasyonel zemini netleştirmesi bekleniyor.

Böylece Türkiye’de katılım finans sermaye piyasalarının gelişiminde önemli araçlardan biri olan katılım yatırım fonlarının ürün çeşitliliğinin artırılması açısından da yeni bir alan oluşmuş oldu.