Doğal Kaynağa Dayalı Sukuk Modeli Önerisi: Şırnak–Gabar Petrol Gelirleri Örneği
İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı, İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM), Şırnak-Gabar bölgesi petrol rezervlerinin finansal sisteme entegrasyonu için “Doğal Kaynağa Dayalı Sukuk Modeli” önerisi hazırladı.
Yerli enerji kaynaklarından elde edilen gelirin sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle buluşturulmasına yönelik yöntemlerin analiz edildiği “Doğal Kaynağa Dayalı Sukuk Modeli Önerisi: Şırnak-Gabar Petrol Gelirleri Örneği” başlıklı rapor ve model önerisi İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfının internet adresinde yayımlandı.
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeyneb Hafsa Orhan ve DK Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdür Yardımcısı Esma Karabulut tarafından geliştirilen model önerisi, Türkiye’deki doğal kaynak mülkiyetinin devlete ait olması gerçeğiyle tam uyumlu bir yapı öngörüyor.
Raporda sunulan model, fiziksel bir mülkiyet devri gerektirmeksizin petrol satışından elde edilecek nakit akışlarının menkulleştirilmesine dayanıyor.
Vekalete Dayalı Sukuk (Sukuk al-Wakala) çerçevesinde kurgulanan mekanizma, hem hukuki altyapıya uygunluğu hem de İslami finans ilkeleriyle uyumluluğuyla öne çıkıyor.
– Petrol gelirleriyle yeşil dönüşümün finansmanı öneriliyor
Fosil yakıt geliriyle yeşil dönüşümün finansmanı raporun yenilikçi yönlerinden biri olurken, petrol gelirlerinin doğrudan sürdürülebilirlik odaklı projelere aktarılması hedefleniyor.
Önerilen modelde, sukuktan elde edilecek fonların kullanımı geçiş finansmanı stratejisiyle sınırlandırılıyor. Böylece Gabar petrolünden elde edilen gelirlerin, Türkiye’nin karbon emisyonunu azaltacak çevreci ve yenilikçi enerji yatırımları için bir finansal kaynak olması amaçlanıyor.
Rapor, bu stratejik gelirin sadece bütçe finansmanı için değil, aynı zamanda bölgenin sosyoekonomik açıdan yeniden inşası ve kalkınması için kullanılmasını da içeriyor.
Bağımsız denetim ve şeffaf raporlama mekanizmalarıyla kurgulanan model, doğal kaynakların sermaye piyasalarına kazandırılması konusunda Türkiye’deki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlıyor.
Raporun Özeti:
Türkiye’nin enerji arz güvenliğini güçlendirme ve yerli kaynaklarını daha etkin biçimde değerlendirme hedefi doğrultusunda son yıllarda gerçekleştirilen petrol keşifleri, ülke ekonomisi açısından önemli fırsatlar ortaya koymaktadır.
Özellikle Şırnak ve Gabar sahalarında gerçekleştirilen petrol üretimi, doğal kaynak gelirlerinin sürdürülebilir finansman modelleri aracılığıyla ekonomiye kazandırılması açısından dikkat çekici bir potansiyel sunmaktadır.
Bu çerçevede hazırlanan “Doğal Kaynağa Dayalı Sukuk Modeli Önerisi: Şırnak–Gabar Petrol Gelirleri Örneği” analiz raporu, doğal kaynak gelirlerinin katılım finansı araçları aracılığıyla değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir inceleme ortaya koymaktadır.
Bu analiz raporu, Şırnak-Gabar bölgesinde gerçekleştirilen petrol üretim ve satış faaliyetlerinden elde edilen gelirleri dayanak alan sürdürülebilir bir kaynağa dayalı sukuk modelini inşa etme amacını taşımaktadır.
“Doğal Kaynağa Dayalı Sukuk Modeli Önerisi: Şırnak–Gabar Petrol Gelirleri Örneği” başlıklı analiz raporunda;
- Şırnak-Gabar Petrol Gelirlerinin Hukuki ve Kurumsal Çerçevesi
- Şırnak ve Gabar Sahalarında Petrol Üretiminin Mevcut Durumu ve Potansiyeli
- Petrol Gelirlerine Dayalı Sukuk Modelinin Yapısı ve İşleyişi
- Sürdürülebilirlik Boyutunun Sukuka Entegrasyonu ve Fon Kullanım Çerçevesi
- Türkiye İçin Petrol Gelirlerine Dayalı Sukuk Modeli Önerisi
detaylı şekilde ele alınmakta ve doğal kaynak gelirlerinin katılım finansı araçlarıyla değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir analiz sunulmaktadır.
Doğal Kaynağa Dayalı Sukuk Modelinin İşleyişi
- VKŞ (Varlık Kiralama Şirketi) kurulumu ardından onun aracılığıyla sukuk ihracı,
- Sukuk ihracından para/fon toplanması,
- TPAO Varlık Portföyünün menfaatinin (ki burada söz konusu menfaat, bahsi geçen petrol kaynağına dairdir) VKŞ’ye devri,
- Sukuk ihracından elde edilen fonların devir bedeli olarak TPAO’ya iletilmesi,
- TPAO’nun ilgili portföyü yönetmesi adına kendisine vekalet verilmesi,
- TPAO’nun yönetimindeki varlıklardan elde edilen kullanım bedellerini -masraflar, ücretler vb. kesintinin ardından- dönemsel ödemeler olarak sukuk sahiplerine VKŞ aracılığıyla iletmesi,
- İhraç öncesindeki devralma taahhüdüne binaen süresi sona erdiğinde TPAO’nun varlık portföyü üzerindeki haklarını geri alması ve vekalet görevinin sonlanması,
- Bir önceki adımdaki geri alım karşılığı itfa bedelinin ödenmesi,
- Sukuk itfasının gerçekleşmesi ve sürecin sonlanması.
