Kademeli emeklilik Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın masasında
EMADDER, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalılar için hazırladığı kademeli emeklilik modelini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sundu.
Dernek Başkanı Mihriban Uğurlu, konunun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın önünde olduğunu söyledi.
8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi bulunan çalışanlar için kademeli emeklilik talebi yeniden gündeme geldi. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), 1999 sonrası sigortalılar için hazırladığı kademeli emeklilik modelini Ankara’da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın’a sundu.
Dernek tarafından yapılan açıklamaya göre EMADDER, daha önce Bakanlıktan 64 kez görüşme talebinde bulundu. 65’inci başvuru yapılmadan Bakanlık tarafından davet edilen dernek yöneticileri, hazırladıkları modeli Bakanlık yetkilileriyle paylaştı.
“Bu konu artık Cumhurbaşkanımızın önünde”
Görüşmenin ardından açıklama yapan EMADDER Başkanı Mihriban Uğurlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konudan haberdar olduğunu belirterek, “Bu konu artık Cumhurbaşkanımızın önünde” ifadelerini kullandı.
Ancak bu ifade EMADDER’in görüşme sonrasında yaptığı açıklamaya dayanıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı veya Cumhurbaşkanlığı tarafından kademeli emekliliğe ilişkin yayımlanmış ayrı bir resmî düzenleme ya da karar bulunmuyor.
Henüz yasalaşmış bir düzenleme bulunmuyor
EMADDER tarafından Bakanlığa sunulan çalışma, derneğin kademeli emekliliğe ilişkin önerisini ortaya koyuyor. Bu nedenle sunulan model mevcut emeklilik mevzuatını değiştiren yürürlükte bir düzenleme niteliği taşımıyor.
Kademeli emekliliğe ilişkin herhangi bir yasal düzenlemenin hayata geçebilmesi için ilgili mevzuat değişikliklerinin yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.
Mevcut sistemde sigorta giriş tarihine göre farklı şartlar uygulanıyor
Yürürlükteki emeklilik sistemi, sigortalıların işe giriş tarihine göre farklı yaş ve prim şartları öngörüyor.
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi bulunanlar EYT düzenlemesi kapsamında yaş şartı olmaksızın, sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını yerine getirmeleri halinde emekli olabiliyor.
Bu grupta kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi ve sigorta girişine göre değişen 5.000-5.975 prim günü şartları uygulanıyor. Ayrıca belirli şartlarla 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün üzerinden kısmi emeklilik imkanı bulunuyor.
9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında sigorta girişi bulunanlarda kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş ve 7.000 prim günü şartı uygulanıyor. Alternatif olarak 25 yıl sigortalılık süresi ve 4.500 prim günü üzerinden de emeklilik imkanı bulunuyor.
1 Mayıs 2008 sonrası sigortalılar için ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşından başlayan ve kademeli şekilde 65’e kadar yükselen yaş şartı ile 7.200 prim günü şartı uygulanıyor.
Bir günlük sigorta farkı tartışmanın merkezinde
Kademeli emeklilik talebinin temelinde, 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasındaki bir günlük farkın emeklilik koşullarında önemli değişikliklere yol açması bulunuyor.
EMADDER, 8 Eylül 1999’dan önce sigorta girişi bulunanların EYT kapsamında yaş şartından çıkarılmasına karşın, yalnızca bir gün sonra sigortalı olanların daha uzun yaş ve prim koşullarına tabi tutulmasının adil olmadığını savunuyor.
Dernek, bu nedenle 1999 sonrası sigortalılar için emeklilik şartlarının bir anda değil, sigorta giriş tarihine göre kademeli biçimde belirlenmesini öneriyor.
Modelde her yıl için yaş ve prim artışı öngörülüyor
EMADDER’in sunduğu model, sigorta giriş yılı ilerledikçe emeklilik yaşının ve gerekli prim gününün kademeli olarak artırılması esasına dayanıyor.
Modelde 1999-2000 girişliler için kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6.400 prim günü şartı öngörülüyor.
Sonraki her giriş yılı için emeklilik yaşının 1 yıl, gerekli prim gününün ise 75 gün artırılması öneriliyor.
| Sigorta giriş yılı | Kadın yaş | Erkek yaş | Prim günü |
|---|---|---|---|
| 1999-2000 | 43 | 45 | 6.400 |
| 2001 | 44 | 46 | 6.475 |
| 2002 | 45 | 47 | 6.550 |
| 2003 | 46 | 48 | 6.625 |
| 2004 | 47 | 49 | 6.700 |
| 2005 | 48 | 50 | 6.775 |
| 2006 | 49 | 51 | 6.850 |
| 2007 | 50 | 52 | 6.925 |
| 2008 | 51 | 53 | 7.000 |
Buna göre derneğin önerisi hayata geçerse, örneğin 2008 yılında sigorta girişi bulunan bir kadın 51 yaşında ve 7.000 prim günüyle, erkek ise 53 yaşında ve 7.000 prim günüyle emekli olabilecek.
Sürecin geleceğini Bakanlık ve yasama süreci belirleyecek
EMADDER’in modeliyle birlikte kademeli emeklilik tartışması yeniden kamuoyunun gündemine taşınırken, şu aşamada herhangi bir yasal düzenleme yürürlüğe girmiş değil.
Bundan sonraki süreçte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın değerlendirmesi, hükümetin konuya ilişkin yaklaşımı ve olası bir mevzuat çalışmasının yasama sürecine taşınıp taşınmayacağı belirleyici olacak.
Dolayısıyla mevcut aşamada EMADDER’in sunduğu tablo bir talep ve öneri modeli niteliğinde bulunuyor; çalışanların emeklilik şartlarını değiştiren yürürlükte bir kademeli emeklilik düzenlemesi bulunmuyor.
