İSEDAK nedir?


İslam İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (İSEDAK), İslam dünyasının en önemli çok taraflı ekonomik ve ticari işbirliği platformudur.

İSEDAK, İslam ümmetinin ortak kalkınma sorunlarını ele almak ve bu sorunlara çözüm bulmak amacıyla hizmet veren merkezi bir Forum niteliğindedir.

İİT’nin dört Daimi Komitesi’nden biri olan İSEDAK, 1981 yılında Mekke/Taif’te düzenlenen Üçüncü İslam Zirve Konferansı’nda kurulmuştur. 1984 yılında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nın Başkan olarak seçilmesi ve aynı yıl  bakanlar düzeyinde ilk toplantının gerçekleştirilmesiyle birlikte Fas Krallığı’nın Kazablanka kentinde düzenlenen Dördüncü İslam Zirve Konferansı’nda işlerlik kazanmıştır.

İSEDAK’ın, dört kıtaya yayılmış toplam 57 Üye Ülkenin yanı sıra 5 de Gözlemcisi bulunmaktadır.

İSEDAK’ın amaçları:
  • İslam Ümmetinin önündeki ekonomik sorunları ele almak ve Üye Devletlerin kalkınma çabalarına katkıda bulunmak.
  • Bilgi üretmek ve yaymak, tecrübe ve en iyi uygulamaları paylaşmak, Strateji’de yer verilen vizyon ve ilkeler doğrultusunda Üye Devletler arasında ortak bir anlayış geliştirmek ve politikaları birbirine yaklaştırmak.
  • Uluslararası ekonomik ve ticari meselelerin tartışılması için Üye Devletlere yönelik merkezi bir forum olarak görev yapmak.
  • Üye Devletler arasında ekonomik ve ticari işbirliğinin güçlendirilmesine yönelik bütün imkanları araştırmak.
  • Üye Devletlerin refahını artırmaya yönelik programlar hazırlamak ve öneriler sunmak.
  • İİT’nin Üye Devletler arasında ekonomik ve ticari işbirliği ile ilgili faaliyetlerinin genel koordinasyonunu sağlamak şeklinde sıralanabilir.

İSEDAK, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında genellikle Ekim veya Kasım aylarında olmak üzere her yıl bakanlar düzeyinde İstanbul’da toplanmaktadır. İSEDAK, bugüne kadar düzenli aralıklarla 34 Oturum düzenlemiştir.

İSEDAK, aynı zamanda pek çok program/proje başlatmış ve bunların birçoğunu başarılı bir şekilde uygulamıştır.

İSEDAK Koordinasyon Ofisi

İSEDAK Koordinasyon Ofisi, İSEDAK için sekretarya hizmeti sunmaktadır. İSEDAK Koordinasyon Ofisi’ne, İSEDAK Başkanının Hükümeti ev sahipliği yapmakta olup merkezi Ankara’da bulunmaktadır. Ofis, İSEDAK toplantılarının organizasyonunun yanı sıra İSEDAK Oturumları ve İzleme Komitesi’ne sunulacak ilgili belgelerin hazırlanmasından sorumludur. 

Ofis, aynı zamanda İSEDAK Stratejisinin uygulanmasını da koordine etmektedir. İSEDAK Koordinasyon Ofisi, etkin işbirliğinde bulunmak amacıyla Üye Devletler, İİT Kuruluşları ve diğer uluslararası kuruluşlarla iletişim kurmaktadır.

İzleme Komitesi

İzleme Komitesi, İSEDAK Genel Kurulu’na sorumluluklarını yerine getirme anlamında yardımcı olmak üzere görevlendirilmiş İSEDAK organlarından biridir. İzleme Komitesi, İSEDAK’ın yetkinlik alanlarından sorumlu Bakanlardan veya temsilcilerinden oluşmaktadır. Komite, 1984 yılında İstanbul’da düzenlenen Birinci İSEDAK Oturumu’nda kurulmuş olup İlk Toplantısı’nı 1985 yılının Eylül ayında İstanbul’da gerçekleştirmiştir. Komite, İSEDAK Genel Kurulu tarafından onaylanan program ve projelerin uygulanması konusunda kaydedilen ilerlemeleri incelemek ve bunlarla ilgili tavsiyelerde bulunmakla görevlidir. Komite, aynı zamanda Genel Kurul’un taslak gündemini de hazırlamaktadır.

İSEDAK İzleme Komitesi, genellikle Mayıs ayında olmak üzere her yıl Türkiye’de toplanmaktadır. İzleme Komitesi; Daimi Başkan, Daimi Başkan Yardımcısı, Zirve Başkanı, Raportör ve üç coğrafi bölgeyi (Afrika, Arap ve Asya bölgeleri) temsil eden Başkan Yardımcıları ile bir önceki Büro’nun üç üyesinden oluşmaktadır. Raportör ve üç coğrafi bölgeyi temsil eden Başkan Yardımcıları, her üç yılda bir İSEDAK tarafından yenilenmektedir. İzleme Komitesi’nin mevcut yapısı, 32. İSEDAK Toplantısı’nda belirlendiği şekliyle aşağıdaki kısımda listelenmiştir:

İSEDAK İzleme Komitesinin Mevcut Yapısı:
ÜLKEDURUM
Türkiye CumhuriyetiBaşkan(Daimi)
Suudi Arabistan KrallığıBaşkan Yardımcısı (Daimi)
Filistin DevletiBaşkan Yardımcısı (Daimi)
Katar DevletiBaşkan Yardımcısı-Arap Bölgesini temsilen
Malezya CumhuriyetiBaşkan Yardımcısı-Asya Bölgesini temsilen
Gabon CumhuriyetiBaşkan Yardımcısı-Afrika Bölgesini temsilen
Pakistan İslam CumhuriyetiRaportör
Kuveyt DevletiBir Önceki Büro Üyesi
Endonezya CumhuriyetiBir Önceki Büro Üyesi
Nijer CumhuriyetiBir Önceki Büro Üyesi

Oturum Komitesi

Oturum Komitesi, ekonomi alanında faaliyet gösteren İİT Kuruluşları’nın oluşturduğu bir İSEDAK organıdır. Komite, İİT Kuruluşları’nın faaliyetlerini ve programlarını gözden geçirmek ve koordine etmek üzere İSEDAK toplantıları ve İzleme Komitesi toplantıları ile eş zamanlı olarak toplanmaktadır.

Oturum Komitesi, İSEDAK Statüsü’nde şu şekilde tanımlanmaktadır:

  • Oturum Komitesi, ekonomi alanında faaliyet gösteren İİT Kuruluşlarından oluşur.
  • İzleme Komitesi, İİT kuruluşlarının faaliyet ve programlarını gözden geçirmek, koordine etmek ve Genel Kurul’a rapor etmek üzere her Toplantı ile eş zamanlı olarak ve ihtiyaç halinde toplanır.
  • Oturum Komitesi toplantılarının taslak gündemi, İSEDAK Koordinasyon Ofisi tarafından hazırlanır. Bu taslak gündem, İSEDAK Koordinasyon Ofisi tarafından Komite üyelerine ve diğer davetlilere iletilir.
  • İSEDAK Koordinasyon Ofisi, Oturum Komitesi toplantılarını düzenler, toplantılara başkanlık eder, ilgili belgelerin hazırlanmasını sağlar ve toplantıda alınan tavsiye kararlarını ve toplantı raporlarını İSEDAK Oturumları’na sunar.

Oturum Komitesi, bugüne kadar 33 Toplantı yapmıştır.

Çalışma Grupları Hakkında

Çalışma Grupları (ÇG) mekanizması, Strateji’de öngörülen hedeflere ulaşılması anlamında temel uygulama araçlarından biridir. Strateji, bütün işbirliği alanlarında düzenli olarak gerçekleştirilen ÇG toplantıları aracılığıyla Üye Ülke uzmanlarının İSEDAK işbirliği çalışmalarına aktif ve doğrudan katılımını sağlamaktadır. ÇG, bilgi üretilmesi ve yayılmasının sağlanması, deneyim ile iyi uygulamaların paylaşılmasını amaçlamaktadır. Çalışma Grupları, aynı zamanda ortak kalkınma sorunlarına çözüm bulunması amacıyla Üye Ülkeler arasında ortak bir anlayış oluşturulması ve politikaların yakınlaştırılmasına yönelik uygun bir platform görevi görmektedir.

ÇG, İSEDAK Stratejisiyle belirlenen ticaretulaştırma ve iletişimturizmtarımyoksullukla mücadele ve mali işbirliği alanlarında kurulmuştur. ÇG, temel sorunlara odaklanmaya imkan verecek şekilde esnek ve nispeten gayri resmi bir niteliğe sahiptir. Çalışma grupları, iş odaklı teknik uzman toplantıları niteliğinde olup prosedürün daha az olduğu uygulamaya yönelik gruplardır. Yılda en az iki kez Ankara’da toplanır. ÇG faaliyetleri, her yıl düzenlenen İSEDAK Bakanlar Oturumunda Yüksek Düzeyli Uzmanlar Toplantısına rapor edilir.

Üye Ülkeler
Afganistan İslam DevletiFildişi Sahili Cumhuriyeti (Fildişi Sahili)Kuveyt DevletiSierra Leone Cumhuriyeti
Arnavutluk CumhuriyetiFilistin DevletiLibyaSomali Federal Cumhuriyeti
Azerbaycan CumhuriyetiGabon CumhuriyetiLübnan CumhuriyetiSudan Cumhuriyeti
Bahreyn KrallığıGambia CumhuriyetiMaldivler CumhuriyetiSurinam Cumhuriyeti
Bangladeş Halk CumhuriyetiGine CumhuriyetiMalezyaSuudi Arabistan Krallığı
Benin CumhuriyetiGine–Bissau CumhuriyetiMali CumhuriyetiTacikistan Cumhuriyeti
Birleşik Arap Emirlikleri DevletiGuyana Müşterek CumhuriyetiMısır Arap CumhuriyetiTogo Cumhuriyeti
Brunei DarussalamIrak CumhuriyetiMoritanya İslam CumhuriyetiTunus Cumhuriyeti
Burkina Fasoİran İslam CumhuriyetiMozambik CumhuriyetiTürkiye Cumhuriyeti
Cezayir Demokratik Halk CumhuriyetiKamerun CumhuriyetiNijer CumhuriyetiTürkmenistan Cumhuriyeti
Cibuti CumhuriyetiKatar DevletiNijerya Federal CumhuriyetiUganda Cumhuriyeti
Çad CumhuriyetiKazakistan CumhuriyetiUmman SultanlığıÖzbekistan Cumhuriyeti
Endonezya CumhuriyetiKırgızistan CumhuriyetiPakistan İslam CumhuriyetiÜrdün Haşimi Krallığı
Fas KrallığıKomorlar BirliğiSenegal CumhuriyetiYemen Cumhuriyeti
Gözlemci Ülkeler
Bosna HersekTayland KrallığıRusya FederasyonuKKTC
Orta Afrika Cumhuriyeti

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir